معرفی متفورمین
متفورمین (Metformin) از دسته داروهای بیگوانید است و به عنوان داروی خط اول برای درمان دیابت نوع ۲ شناخته میشود. این دارو با کاهش تولید گلوکز در کبد، کاهش جذب گلوکز از روده و افزایش حساسیت سلولها به انسولین، سطح قند خون را کنترل میکند. متفورمین معمولاً به تنهایی یا در ترکیب با سایر داروها تجویز میشود و برخلاف برخی داروهای دیگر، باعث افزایش وزن نمیگردد.
کاربردهای معمول
- دیابت نوع ۲: کنترل قند خون در بزرگسالان و کودکان (بالای ۱۰ سال).
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS): در برخی موارد برای بهبود مقاومت به انسولین و تنظیم قاعدگی استفاده میشود (کاربرد آفلیبل).
- پیشگیری: برای افراد با پیشدیابت یا عوامل خطر بالا جهت جلوگیری از ابتلا به دیابت.
نحوه مصرف و نکات ایمنی
متفورمین معمولاً همراه با غذا مصرف میشود تا عوارض گوارشی کاهش یابد. شکلهای مختلفی از جمله فوریآزاد و آهستهرهش دارد. نکته مهم: دوز و تعداد دفعات مصرف باید دقیقاً طبق دستور پزشک باشد. هرگز دوز دارو را بدون مشورت با پزشک تغییر ندهید یا قطع نکنید. در صورت فراموش کردن یک نوبت، در صورت نزدیک بودن به نوبت بعدی، آن را رها کنید و دوز دو برابر مصرف نکنید.
عوارض احتمالی
- شایع: تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم، نفخ و طعم فلزی در دهان. این عوارض معمولاً موقتی هستند.
- نادر اما جدی: اسیدوز لاکتیک (تجمع اسید لاکتیک در خون) که علائمی مانند درد عضلانی، تنگی نفس، سردی بدن و خوابآلودگی شدید دارد. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است.
- کمبود ویتامین B12: مصرف طولانیمدت ممکن است باعث کاهش جذب B12 شود.
تداخلهای مهم
متفورمین ممکن است با داروهای زیر تداخل داشته باشد:
- داروهای ادرارآور (دیورتیکها).
- کورتیکواستروئیدها.
- داروهای ضد آریتیمی.
- الکل (مصرف همزمان خطر اسیدوز لاکتیک را افزایش میدهد).
چه زمانی با پزشک یا داروساز مشورت کنیم؟
در صورت بروز عوارض گوارشی شدید و مداوم، علائم اسیدوز لاکتیک، یا قبل از انجام آزمایشهای تصویربرداری با ماده حاجب یددار (مانند سیتیاسکن)، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. همچنین در صورت بارداری، شیردهی یا بیماریهای کلیوی و کبدی، پیش از مصرف اطلاع دهید.
این مطلب صرفاً آموزشی است و جایگزین نظر پزشک یا داروساز نیست. برای مصرف، دوز و شرایط فردی به پزشک یا داروساز و بروشور دارو مراجعه کنید.